Bạn có bao giờ để ý rằng mình thường mở một bản nhạc quen thuộc ngay trước khi cầm cọ? Trong đội ngũ chúng tôi, đó từng là một thói quen gần như vô thức. Mãi về sau, chúng tôi mới thật sự hiểu thói quen ấy có ý nghĩa gì. Âm thanh không chỉ làm căn phòng bớt im lặng. Nó còn chạm vào một phần nào đó trong mỗi người, nơi những ý tưởng và cảm hứng nghệ thuật bắt đầu nhú lên. Khi một giai điệu vang lên, nét cọ thường trở nên tự do hơn. Bàn tay bớt do dự. Và bạn dám thử những điều mà lúc im lặng có lẽ bạn đã bỏ qua.
Âm nhạc và nghệ thuật thị giác: mối liên kết ít ai để ý
Gần như ai trong đội ngũ của chúng tôi cũng có một playlist riêng để mở trước khi bắt đầu tác phẩm mới. Đó không phải chuyện ngẫu nhiên. Âm nhạc giúp não bộ chuyển từ trạng thái tính toán, lý trí sang trạng thái cảm nhận. Ở trạng thái ấy, màu sắc và hình khối được đón nhận tự nhiên hơn. Bạn không còn phải ép mình phải “đúng” ngay từ nét đầu tiên.
Chúng tôi từng đồng hành cùng một học viên mới bắt đầu vẽ. Bạn ấy thường rơi vào tình trạng bí ý tưởng mỗi khi ngồi vào bàn, nhìn tờ giấy trắng mà không biết nên bắt đầu từ đâu. Chúng tôi gợi ý thử nghe nhạc cổ điển không lời trong mười lăm phút trước mỗi buổi vẽ. Sau vài tuần, bạn ấy phác thảo nhanh hơn và ít chần chừ hơn hẳn. Bạn ấy kể rằng cảm giác như có ai đó mở sẵn một cánh cửa nhỏ để mình bước qua. Đây là cách đơn giản để tìm ý tưởng và cảm hứng nghệ thuật mà không cần chờ đợi may mắn.
Các nhà nghiên cứu về tri giác thường nhắc đến hiện tượng mà nhiều họa sĩ gọi vui là nghe bằng mắt. Âm thanh có khả năng gợi lên hình ảnh trong tâm trí một cách gần như tự động. Một giai điệu chậm rãi, êm ái thường khiến người nghe liên tưởng đến gam màu pastel và những đường nét mềm mại. Ngược lại, một bản nhạc dồn dập, nhiều biến tấu lại dễ gợi ra mảng màu tương phản mạnh, bố cục lệch và nhịp điệu thị giác gấp gáp. Nhịp trống có thể trở thành nhịp lặp của họa tiết. Một đoạn cao trào bất ngờ có thể trở thành điểm nhấn giữa bức tranh.
Với người làm digital art, một bản nhạc quen thuộc vang lên trước khi mở phần mềm vẽ giúp không gian làm việc bớt lạnh lẽo. Không ít họa sĩ trong cộng đồng của chúng tôi, sau một thời gian vẽ theo cảm hứng từ âm nhạc, đã nghĩ đến chuyện mở một gian trưng bày tác phẩm riêng trên internet. Nếu bạn cũng đang có dự định tương tự, một thiết kế website bán hàng trực tuyến bài bản sẽ giúp những bức tranh ra đời từ cảm hứng âm nhạc đến đúng người xem. Bạn cũng có thể tham khảo thêm cách quảng bá triển lãm mà vẫn giữ chất riêng để biết cách kể câu chuyện đằng sau tác phẩm.
Cách “dịch” một bản nhạc thành hình ảnh
Đây là một bài tập rất đơn giản mà chúng tôi vẫn hay gợi ý cho người mới. Bạn chọn một bài hát bất kỳ, nhắm mắt lại và để giai điệu trôi qua khoảng một phút đầu tiên. Sau đó, ghi nhanh ba màu và ba hình khối đầu tiên hiện lên trong đầu. Đừng suy nghĩ quá nhiều hay chỉnh sửa. Bài tập nghe có vẻ ngẫu hứng, nhưng lại rất hiệu quả. Nó kéo người vẽ ra khỏi lối tư duy quen thuộc, nơi màu sắc và bố cục thường bị lặp lại một cách vô thức. Khi đó, bạn sẽ có thêm nguồn ý tưởng và cảm hứng nghệ thuật mới để phá vỡ vòng lặp ấy.
Một cách khác để phá vỡ thói quen là vẽ nhanh theo tiết tấu bản nhạc, thường gọi là speed sketch. Khi nhạc dồn dập, hãy để nét vẽ di chuyển thật nhanh. Khi giai điệu chậm lại, hãy để từng đường nét kéo dài và mềm hơn. Kỹ thuật này buộc người vẽ phản ứng bằng bản năng thay vì lý trí. Chính khoảnh khắc mất kiểm soát một chút ấy lại thường sinh ra những bố cục thú vị nhất.
Khi bạn đã có nhiều bản phác thảo digital và muốn tập hợp chúng thành một portfolio trực tuyến, hãy nhớ rằng người xem có thể ghé thăm từ điện thoại hay máy tính bảng. Một thiết kế website chuẩn responsive sẽ giúp từng nét vẽ hiển thị đúng trên mọi màn hình, giữ được màu sắc và bố cục như bạn đã chủ đích.
Điều thú vị là bài tập này không kén loại hình. Người vẽ sơn dầu truyền thống có thể dùng nó để tìm bảng màu mới cho một bức phong cảnh. Một thành viên trong nhóm của chúng tôi, khi nghe một bản jazz nhiều biến tấu ngẫu hứng, đã phác ra dáng đứng lệch và tà áo bay ngược chiều gió cho nhân vật của mình. Bạn ấy thừa nhận rằng nếu vẽ trong im lặng, có lẽ chẳng bao giờ nghĩ tới điều đó.
Để dễ hình dung hơn, hãy so sánh hai cách làm việc quen thuộc: vẽ theo cảm hứng âm nhạc và vẽ theo tham khảo hình ảnh có sẵn. Hai cách này không thay thế nhau mà bổ sung cho nhau, tùy vào mục tiêu của từng tác phẩm.
Vẽ theo cảm hứng từ âm nhạc bắt nguồn từ cảm xúc và nhịp điệu bên trong, nên hiếm khi bạn lặp lại y hệt hai lần. Kết quả thường trừu tượng và giàu cảm xúc, đôi khi khó đoán trước. Nhược điểm là dễ lạc đề nếu bạn không ghi chú ý tưởng ban đầu kịp thời. Ngược lại, vẽ theo tham khảo hình ảnh giúp bạn bám vào vật thể hoặc bức ảnh cụ thể, nên dễ kiểm soát độ chính xác. Rủi ro lớn nhất của cách này là rơi vào sao chép thay vì sáng tạo.
Xây thói quen tìm ý tưởng và cảm hứng nghệ thuật cùng âm nhạc mỗi ngày
Cảm hứng hiếm khi đến đúng lúc bạn cần, nên thay vì ngồi chờ, chúng tôi khuyến khích bạn chủ động xây dựng vài playlist riêng theo tâm trạng thay vì theo thể loại. Một playlist có thể mang tên “tĩnh lặng để tô màu chi tiết”, gồm nhạc không lời với tiết tấu đều. Một playlist khác có thể tên “phá vỡ khuôn mẫu”, tập hợp những bản thử nghiệm với nhiều âm thanh lạ. Cách đặt tên như vậy giúp bạn chọn đúng playlist chỉ trong vài giây.
Bên cạnh playlist, một cuốn sổ tay nhỏ hoặc moodboard cá nhân cũng rất đáng duy trì. Mỗi lần thử bài tập nghe nhạc và vẽ nhanh, hãy lưu lại kết quả cùng tên bài hát bạn đã nghe hôm đó. Sau vài tháng nhìn lại, bạn sẽ thấy phong cách của mình đã đổi thay ra sao, tông màu yêu thích lệch về đâu, và kiểu bố cục nào hay được lặp lại. Khi cần thêm gợi ý đa dạng hơn, bạn có thể tham khảo những kinh nghiệm thực tế về vẽ tranh và minh họa mà chúng tôi đã tổng hợp từ quá trình làm việc cùng các họa sĩ.
Một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng: âm nhạc nên đóng vai trò khơi gợi, không phải lấn át tay nghề. Nếu bạn chỉ vẽ được khi có đúng một thể loại nhạc, đó là lúc nên thử đa dạng hóa nguồn cảm hứng. Khi phong cách chịu ảnh hưởng từ âm nhạc đã đủ rõ và nhất quán, bạn có thể cân nhắc biến nó thành dấu ấn cá nhân lâu dài. Lúc đó, việc tham khảo những lưu ý về mỹ thuật đương đại dành cho người mới sẽ giúp bạn đặt phong cách của mình vào bối cảnh rộng hơn.
Kết luận
Âm nhạc không thể thay thế kỹ thuật vẽ, sự luyện tập hay kiến thức về màu sắc và bố cục mà bất kỳ họa sĩ nào cũng cần tích lũy theo thời gian. Nhưng vào những ngày cạn kiệt ý tưởng, khi trang giấy hay khung canvas trống trơn cứ nằm yên đó, một giai điệu đúng lúc có thể là chiếc chìa khóa nhỏ mở ra cánh cửa sáng tạo mà lý trí đơn thuần không làm được.
Chúng tôi tin rằng việc lắng nghe có chủ đích, thay vì chỉ để nhạc phát nền, sẽ dần biến âm nhạc thành một nghi thức sáng tạo thật sự của riêng bạn. Đó là thói quen giúp bạn chủ động tìm ý tưởng và cảm hứng nghệ thuật thay vì ngồi chờ nó tự đến. Hãy thử bắt đầu từ bài tập nhỏ trong bài viết này, rồi để phong cách của bạn tự lên tiếng theo cách rất riêng.
