Top 5 sai lầm thường gặp về cảm hứng nghệ thuật và cách tránh

Top 5 sai lầm thường gặp về cảm hứng nghệ thuật và cách tránh
Top 5 sai lầm thường gặp về cảm hứng nghệ thuật và cách tránh

Bạn đã bao giờ ngồi trước trang giấy trắng, chờ cảm hứng tự tìm đến rồi cả buổi chiều trôi qua lúc nào không hay chưa? Nếu có, bạn không hề đơn độc. Trong quá trình làm việc cùng họa sĩ và nhà thiết kế, đội ngũ chúng tôi nhận ra một điều khá thú vị: phần lớn người rơi vào bế tắc không hề thiếu tài năng. Họ chỉ đang lặp lại vài thói quen nhỏ mà bản thân không để ý tới.

Bài viết này tổng hợp năm sai lầm xuất hiện nhiều nhất, từ người mới cầm bút cho đến người đã sáng tác nhiều năm. Chúng tôi chọn đúng năm mục này vì hai lẽ. Thứ nhất, chúng gặp ở rất nhiều người. Thứ hai, bạn có thể tự kiểm tra ngay hôm nay mà không cần công cụ đặc biệt nào.

Vì sao nhiều nghệ sĩ cạn ý tưởng dù ngày nào cũng cầm bút?

Vì sao nhiều nghệ sĩ cạn ý tưởng dù ngày nào cũng cầm bút?
Vì sao nhiều nghệ sĩ cạn ý tưởng dù ngày nào cũng cầm bút?

Nói ngắn gọn, bế tắc thường đến từ thói quen chứ không phải từ thiếu năng khiếu. Cảm hứng hiếm khi rơi xuống từ trên trời. Nó thường xuất hiện khi bạn đang làm việc với chất liệu trong tay, còn khi đứng nhìn từ xa thì nó dễ biến mất.

Tình huống quen thuộc nhất là thế này. Bạn mở sketchbook, nhìn trang trắng, nghĩ “hôm nay chưa có gì” rồi đóng lại. Vài ngày sau, cảm giác áy náy tích tụ dần. Khi quay lại bàn vẽ, mọi thứ khó hơn gấp nhiều lần so với trước. Vòng lặp ấy âm thầm bào mòn hứng thú mà chẳng ai nhận ra.

Năm sai lầm trong bài được chọn theo ba tiêu chí. Chúng phổ biến. Chúng ảnh hưởng rõ đến tiến độ sáng tác. Và bạn có thể soi lại thói quen của chính mình một cách khá trung thực.

Sai lầm 1: Chờ cảm hứng đến rồi mới bắt đầu

Sai lầm 1: Chờ cảm hứng đến rồi mới bắt đầu
Sai lầm 1: Chờ cảm hứng đến rồi mới bắt đầu

Đây là sai lầm phổ biến nhất. Sketchbook nằm yên cả tuần vì bạn “chưa có ý”. Thực tế, cảm hứng thường đến sau khi tay đã chuyển động, hiếm khi đứng đợi ở phía trước. Giống như chạy bộ vậy: bạn không chờ hết mệt mới ra đường, mà ra đường rồi cơ thể mới vào guồng.

Đội ngũ chúng tôi từng làm việc với một họa sĩ minh họa trẻ. Mỗi tối, anh ngồi chờ ý tưởng cho đến khi mệt rã rời mới chịu bỏ cuộc. Sau đó anh đổi cách làm: mỗi tối vẽ mười phác thảo nhanh, mỗi bản chỉ khoảng hai phút. Ý tưởng bắt đầu lộ ra khoảng sau năm bản đầu tiên. Anh không tìm được một cảm hứng lớn lao nào. Anh chỉ tự tạo cho mình một lý do nhỏ để động bút.

Cách sửa đơn giản là đặt mục tiêu nhỏ và cụ thể. Mục tiêu nhỏ giúp bạn không phải chờ một ý tưởng vĩ đại mới được cầm bút. Quan trọng hơn, nó tạo ra nhịp đều đặn, và nhịp đều đặn mới khiến cảm hứng ghé thăm thường xuyên hơn.

Sai lầm 2: Chỉ tìm cảm hứng trên mạng xã hội

Lướt Pinterest hay Instagram cả tiếng đồng hồ thì rất dễ, và cảm giác như đang học hỏi. Nhưng nếu chỉ dựa vào một nguồn, bạn sẽ dần bắt chước phong cách đang thịnh hành. Tác phẩm ngày càng giống những thứ đã được nhìn thấy quá nhiều, còn dấu ấn riêng thì mờ đi từng chút.

Chúng tôi khuyên bạn xen kẽ thêm nguồn cảm hứng ngoài đời thật. Một buổi ghé bảo tàng nhỏ, một lần đi bộ qua khu phố cũ, một bộ phim có bố cục hình ảnh ấn tượng, hay một thể loại nhạc khác hẳn thói quen của bạn đều có thể mở ra hướng đi mới. Những trải nghiệm ấy mang đến chất liệu mà người khác khó có sẵn.

Điều này không có nghĩa là bỏ hẳn mạng xã hội. Hãy dùng nó như một công cụ tra cứu có chủ đích. Chẳng hạn, bạn tìm một kỹ thuật cụ thể như cách xử lý ánh sáng nửa tối, rồi tắt màn hình và tự thử nghiệm trên giấy. Khi đó, mạng xã hội trở thành người gợi ý, còn quyết định sáng tạo vẫn nằm trong tay bạn.

Sai lầm 3: Ôm quá nhiều ý tưởng cùng lúc

Sai lầm 3: Ôm quá nhiều ý tưởng cùng lúc
Sai lầm 3: Ôm quá nhiều ý tưởng cùng lúc

Mở mười dự án một lúc nghe rất hứng khởi. Thế nhưng năng lượng bị chia nhỏ, và chẳng dự án nào được hoàn thành. Cảm giác bế tắc lớn dần, bởi lúc nào bạn cũng thấy mình đang dang dở mọi thứ.

Cách hiệu quả hơn là chọn một hướng chính cho cả tuần. Những ý phụ thì ghi vào một cuốn riêng để làm sau. Ghi lại không đồng nghĩa với bỏ đi. Đó chỉ là cách giữ ý tưởng ở một nơi an toàn, chờ đến lúc bạn sẵn sàng đón nhận nó. Khi một dự án khép lại, bạn sẽ thấy mình có thêm trọn vẹn một tác phẩm, và điều đó tạo động lực tốt hơn hẳn việc có mười bản nháp dở dang.

Sai lầm 4: Không ghi lại ý tưởng khi chúng xuất hiện

Sai lầm 4: Không ghi lại ý tưởng khi chúng xuất hiện
Sai lầm 4: Không ghi lại ý tưởng khi chúng xuất hiện

Ý hay thường đến bất chợt: trên xe buýt, lúc đánh răng, khi đang rửa chén. Nếu không ghi, phần lớn sẽ tan biến trong vài giờ. Nhiều họa sĩ từng kể với chúng tôi rằng họ đã đánh mất những ý đáng giá chỉ vì nghĩ “chắc mình sẽ nhớ”.

Hãy chọn một công cụ ghi duy nhất. Có thể là sổ tay giấy, cũng có thể là ứng dụng ghi chú trên điện thoại. Mỗi tuần mở ra xem lại một lần. Gạch bỏ những gì đã cũ và đánh dấu những ý còn đáng giữ. Ghi chép không phải năng khiếu bẩm sinh. Đó là kỹ năng cần rèn, và rèn đều đặn sẽ thành phản xạ tự nhiên.

Sai lầm 5: Tự phán xét bản nháp quá sớm

Sai lầm 5: Tự phán xét bản nháp quá sớm
Sai lầm 5: Tự phán xét bản nháp quá sớm

Vừa vẽ được vài nét đã thấy xấu, thế là xé đi làm lại. Quen với thói quen này, bạn sẽ không bao giờ đi đến được bản hoàn chỉnh. Đánh giá quá sớm giống như nhổ mầm lên để kiểm tra rễ: ý tưởng chưa kịp phát triển đã bị dập tắt.

Cách khắc phục là quy định trước một khoảng thời gian làm nháp, trong đó không được sửa và không được xé. Việc phê bình chỉ diễn ra sau khi bản nháp đã thành hình. Ban đầu sẽ khó chịu, nhưng bạn sẽ nhanh chóng thấy số bản hoàn chỉnh tăng lên rõ rệt.

Thói quen làm cạn cảm hứng và thói quen nuôi cảm hứng

Thói quen làm cạn cảm hứng và thói quen nuôi cảm hứng
Thói quen làm cạn cảm hứng và thói quen nuôi cảm hứng

Đặt cạnh nhau sẽ dễ nhìn hơn. Một bên là những thói quen khiến bạn bế tắc, bên kia là những việc giúp giữ nhịp đều tay. Bạn có thể tự đối chiếu xem mình đang nghiêng về bên nào.

Đôi khi, một thói quen xấu lại chính là thứ giúp bạn nhận ra điều mình thật sự thích. Vì vậy đừng vội loại bỏ tất cả. Hãy thử từng thay đổi nhỏ và để ý xem điều gì thực sự hợp với nhịp làm việc của bạn. Có người hợp với buổi sáng yên tĩnh, có người lại sáng tạo nhất lúc đêm khuya.

Lưu ý: các con số về thời gian và tần suất trong bài chỉ mang tính gợi ý thực hành. Bạn nên tự thử nghiệm và điều chỉnh theo hoàn cảnh riêng của mình.

Lịch luyện tập 7 ngày cho người đang bí ý tưởng

Lịch luyện tập 7 ngày cho người đang bí ý tưởng
Lịch luyện tập 7 ngày cho người đang bí ý tưởng

Nếu muốn thử ngay, đây là một lịch đơn giản. Bạn không cần chuẩn bị nhiều thứ, chỉ cần một cuốn sketchbook và một cây bút.

  • Ngày 1 và 2: mỗi ngày vẽ 10 phác thảo nhanh, không sửa và không đánh giá.
  • Ngày 3 và 4: đi đến một nơi mới như chợ, bảo tàng nhỏ hoặc phố cũ, rồi ghi lại năm chi tiết khiến bạn để ý.
  • Ngày 5 và 6: chọn một ý từ sổ tay và phát triển thành bản nháp hoàn chỉnh.
  • Ngày 7: nhìn lại toàn bộ và đánh dấu những ý lặp lại nhiều lần.

Những ý lặp lại thường là điều bạn thực sự quan tâm. Đó là điểm khởi đầu rất tốt cho dự án kế tiếp. Đồng thời, đây cũng là cách phong cách riêng dần hình thành từ chính thói quen của bạn, thay vì đi mượn từ người khác.

Vì sao cảm hứng nghệ thuật cần được nuôi bằng thói quen

Cảm hứng giống cơ bắp: dùng đều thì khỏe lên, bỏ bê thì yếu đi. Năm sai lầm trên đều xoay quanh việc thiếu một thói quen nhỏ mỗi ngày, và phần lớn đều có thể khắc phục chỉ với vài phút luyện tập đều đặn. Quan trọng nhất là bắt đầu, dù chỉ một bước rất nhỏ.

Nếu bạn muốn thêm góc nhìn về phác thảo và ghi chép, hãy đọc thêm kinh nghiệm thực tế về vẽ tranh và minh họa để có thêm ví dụ cụ thể từ những người đi trước. Khi đã có nhiều ý tưởng hơn, bạn có thể tìm hiểu cách quảng bá triển lãm mà vẫn giữ được chất riêng nếu sau này muốn đưa tác phẩm ra công chúng. Và nếu đang chuẩn bị không gian trưng bày cho sáng tác của mình, đừng bỏ qua những điều cần biết khi chuẩn bị buổi triển lãm đầu tiên, để việc chia sẻ tác phẩm với người xem cũng trở nên dễ dàng hơn.

Câu hỏi thường gặp

Mất bao lâu để thấy cảm hứng ổn định hơn khi áp dụng các thói quen này?

Thông thường bạn sẽ thấy khác biệt sau khoảng hai đến ba tuần duy trì đều đặn. Tuy vậy, mỗi người có một nhịp riêng, nên hãy theo dõi tiến bộ của chính mình thay vì so sánh với người khác.

Nên tự học hay cần người hướng dẫn để thoát khỏi bế tắc sáng tác?

Tự học hoàn toàn đủ nếu bạn có kỷ luật. Nhưng nếu bế tắc kéo dài hơn một tháng, một người hướng dẫn có kinh nghiệm sẽ giúp bạn nhận ra điểm mù nhanh hơn nhiều.

Người không chuyên vẽ có áp dụng được không?

Được. Các nguyên tắc về ghi chép, không phán xét sớm và xen kẽ nguồn cảm hứng đều không đòi hỏi kỹ thuật vẽ cao. Chúng phù hợp với người làm thiết kế, người viết nội dung, hay bất kỳ ai cần tìm ý tưởng thị giác.

Nên ưu tiên sửa sai lầm nào trước nếu chỉ làm được một việc?

Chúng tôi thường gợi ý bắt đầu từ sai lầm đầu tiên. Khi đã bắt đầu đều đặn, các sai lầm còn lại sẽ dễ nhận ra và dễ sửa hơn nhiều.

Khi nào nên nghỉ ngơi thay vì tiếp tục ép mình sáng tác?

Nếu mệt mỏi kéo dài, mất ngủ, hoặc không còn thấy thú vị dù đã thử đổi cách làm, hãy nghỉ vài ngày. Nghỉ ngơi có chủ đích thường giúp ý tưởng quay lại mạnh mẽ hơn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Loading...