Có những đêm bạn bỗng bật dậy vì vừa nghĩ ra một bố cục tranh rất ổn. Bạn tự nhủ sẽ vẽ lại vào sáng mai. Thế nhưng khi thức dậy, ý tưởng ấy đã gần như tan biến. Chỉ còn lại cảm giác mơ hồ rằng tối qua mình đã nghĩ ra điều gì đó thú vị.
Chúng tôi gặp chuyện này khá thường xuyên, nhất là khi làm việc với các nghệ sĩ trẻ. Họ không thiếu cảm hứng. Họ thiếu một nơi đủ đáng tin để giữ lại cảm hứng ấy. Nhật ký sketchbook là cách đơn giản nhất để giải quyết vấn đề này.
Vì sao nhiều ý tưởng nghệ thuật hay bị trôi mất?
Ý tưởng thường đến bất chợt. Nó có thể xuất hiện khi bạn đi bộ trên phố, khi bắt gặp một vệt sáng lạ qua khung cửa sổ, hoặc ngay trước giờ đi ngủ. Hiếm khi cảm hứng đến đúng lúc bạn đã cầm sẵn bút trên tay.
Vấn đề nằm ở chỗ này. Nếu không ghi lại ngay, phần lớn khoảnh khắc đó sẽ biến mất chỉ sau vài giờ. Trí nhớ không được thiết kế để giữ từng chi tiết của một phác thảo còn dang dở.
Một họa sĩ minh họa từng kể với chúng tôi rằng gần như mọi ý tưởng anh còn nhớ rõ đều là những ý được ghi lại trong vòng một ngày. Những ý còn lại, anh gần như không nhớ nổi mình từng nghĩ tới.
Ghi chép rồi cất đi thì cũng chưa đủ. Nhiều người có thói quen ghi, nhưng lại rải rác khắp nơi. Ý tưởng nằm trên giấy note, trong ghi chú điện thoại, hay ở mặt sau một tờ hóa đơn. Khi cần tìm lại, bạn phải lật từng chỗ, và cuối cùng thường bỏ cuộc giữa chừng.
Thiếu một nơi lưu trữ tập trung còn khiến bạn khó nhìn lại hành trình sáng tạo của chính mình. Một cuốn sketchbook được giữ đều đặn sẽ cho thấy phong cách đang chuyển dịch ra sao qua từng tháng, từng năm. Đó là điều mà những mẩu ghi chú rời rạc không bao giờ làm được.
Cách xây dựng thói quen ghi sketchbook hằng ngày
Bước đầu tiên là chọn hình thức ghi phù hợp với cách bạn tư duy. Có người nghĩ bằng hình ảnh, chỉ cần vài nét nguệch ngoạc là đủ gợi lại cả một ý tưởng. Có người lại cần viết thêm vài dòng về cảm xúc hay bối cảnh lúc ý tưởng nảy ra. Không có cách nào đúng tuyệt đối. Điều quan trọng là bạn cảm thấy tự nhiên khi cầm bút.
Bước thứ hai là gắn việc ghi chép vào một mốc thời gian cố định. Năm phút trước khi ngủ để tổng kết những gì đã quan sát trong ngày là một lựa chọn. Mười phút buổi sáng để ghi lại giấc mơ vừa tỉnh dậy là một lựa chọn khác. Khi đã có mốc cố định, thói quen dần trở thành phản xạ.
Nguyên tắc quan trọng nhất, cũng là điều người mới hay hiểu sai, là đừng cố làm cho trang vẽ thật đẹp ngay từ đầu. Sketchbook không phải nơi trưng bày tác phẩm hoàn thiện. Nó là kho nguyên liệu thô cho những tác phẩm về sau. Nếu cứ canh từng nét cho đẹp, bạn sẽ mất thời gian và đôi khi làm mất đi sự tự nhiên của ý tưởng ban đầu.
Một trang nháp lộn xộn nhưng giữ được cảm xúc thường có giá trị hơn một trang sạch đẹp mà trống rỗng. Chúng tôi từng có một bạn họa sĩ trẻ bỏ thói quen này gần nửa năm chỉ vì trang nào vẽ xong cũng khiến cô không hài lòng. Khi cô thử đổi sang ghi nhanh vài dòng chữ kèm một hình phác thảo thô, cô quay lại đều đặn chỉ sau hai tuần. Sự thoải mái đôi khi quan trọng hơn sự hoàn hảo rất nhiều.
Nếu muốn bắt đầu dễ hơn, bạn có thể thử ba việc nhỏ sau:
- Mang theo một cuốn sketchbook gọn nhẹ để ghi ngay khi cảm hứng xuất hiện.
- Ghi nhanh một dòng mô tả nếu chưa kịp vẽ, để sau này còn nhớ bối cảnh.
- Dành một khung giờ cố định trong tuần để xem lại những gì đã ghi.
Biến sketchbook thành nguồn cảm hứng lâu dài
Sắp xếp nên bắt đầu ngay từ đầu, đừng đợi đến khi cuốn sổ đầy rồi mới nghĩ tới. Cách đơn giản nhất là đánh số trang, ghi ngày tháng cho mỗi lần ghi chép và thêm vài từ khóa nhỏ ở góc trang. Nhờ vậy, khi lật lại, bạn nhận ra nội dung mà không cần đọc từng dòng.
Nhiều nghệ sĩ hiện nay còn số hóa sketchbook giấy để lưu trữ an toàn hơn. Chụp lại từng trang định kỳ rồi lưu vào thư mục có tổ chức sẽ cho bạn một bản sao dự phòng. Việc tìm kiếm và chia sẻ cũng dễ dàng hơn nhiều so với lật giở cuốn sổ giấy.
Khi đã chọn lọc được những ý tưởng ưng ý, nhiều người bắt đầu nghĩ đến một không gian trực tuyến để trưng bày hành trình sáng tạo. Nếu bạn đang tìm cách dựng một portfolio nghệ thuật trên web, hãy tham khảo kinh nghiệm thiết kế website để nắm cách bố cục và trình bày hình ảnh sao cho tác phẩm được nổi bật.
Muốn hiểu rõ hơn về cách một bức tranh hoàn thiện từ những phác thảo nháp ban đầu, bạn nên đọc thêm kinh nghiệm thực tế về vẽ tranh và minh họa. Phần lớn sự khác biệt giữa một bản nháp và một tác phẩm nằm ở cách bạn chọn lọc và phát triển ý tưởng ngay từ những trang đầu tiên.
Nếu bạn định đi xa hơn, từ trưng bày đến giới thiệu và bán các tác phẩm phát triển từ sketchbook, có thể tham khảo thiết kế website bán hàng để tìm giải pháp phù hợp với định hướng của mình.
Kết luận
Duy trì nhật ký sketchbook đều đặn giúp bạn không bỏ lỡ những ý tưởng nghệ thuật quý giá, dù chúng đến vào thời điểm nào trong ngày. Nếu bạn vẫn để ý tưởng trôi qua chỉ vì để mai vẽ lại, hãy đặt một cuốn sổ nhỏ ngay bên cạnh mình từ hôm nay. Vài nét vẽ vội cũng đủ giữ lại điều mà ngày mai bạn có thể đã quên hoàn toàn.
Chúng tôi tin rằng thói quen nhỏ này, khi được duy trì đủ lâu, sẽ âm thầm thay đổi cách bạn nhìn thế giới và cách bạn làm nghệ thuật.
